Menno Holterman
CEO Nijhuis Industries

Afvalwater is nu een waardevolle bron van energie en grondstoffen

Nergens in de wereld is water hetzelfde. Zeewater in Zuid-Afrika verschilt wezenlijk van dat in het Midden-Oosten. En ja, zelfs het grondwater in Groningen is anders dan in Zuid-Holland. Het is een van de grootste uitdagingen voor het 111-jarige bedrijf Nijhuis Industries, wereldwijd specialist in afvalwaterzuivering en waste to value oplossingen.
“In de wereld van drinkwater en communaal (regulier) afvalwater is het water nog redelijk homogeen,” zegt Menno Holterman, CEO bij Nijhuis Industries. “Maar met water afkomstig uit de industrie is het een heel ander verhaal. Afvalwater uit een slachterij is totaal anders van samenstelling dan afvalwater uit de chemische industrie. Dat betekent dat je heel lokaal moet kijken. Wat zit er in het water? En welke oplossing past bij de klant?”
“Wij maken ondermeer veel zoute stromen afvalwater schoon. Geen zeewater, maar de technologische oplossing is wel vergelijkbaar met de technologie die wordt gebruikt voor het zuiveren van zeewater tot drinkwater. We halen ook de waardevolle stoffen (zout) uit dat water, wat wordt hergebruikt in bijvoorbeeld de cosmetica-industrie.”

Core-business

Het schoonmaken van vervuild water door de industrie is de corebusiness van het bedrijf. “Maar men verwacht tegenwoordig meer. Het gebruik van water kost bedrijven geld. Niet alleen voor schoon water, maar men betaalt ook voor het lozen van het vervuilde water. Bedrijven willen het water dus zoveel mogelijk hergebruiken om de kosten te drukken en hun waterfootprint te verlagen. Maar dan nog zeggen klanten: het blijven kosten. Wij kunnen van dat watergebruik een profitcenter maken door afvalwater niet alleen schoon te maken, maar ook de waardevolle stoffen én energie terug te winnen. Als je met eigen water energie kunt maken en gebruiken, scheelt dat aanzienlijk in de kosten en draagt het bij aan de duurzaamheidsdoelstellingen.”
Dat is volgens Holterman met name interessant op plekken in de wereld waar energie duur is en waar de leveringszekerheid ervan slecht is. “Energie winnen is dan erg waardevol, je bent baas over je eigen energievoorziening en dat is belangrijk voor de continuïteit van een bedrijf. Het is bovendien belangrijk te houden wat je hebt: water lokaal gebruiken en behouden. We noemen dat glocaliseren. Het wereldwijde probleem van water moet lokaal worden opgelost.”
Behalve energie, bevat water vaak ook waardevolle grondstoffen. Zo kun je ammoniasulfaat halen uit afvalwater van slachterijen. Een waardevolle meststof voor op het land. We winnen ook vetten en oliën terug, waarmee biodiesel wordt gemaakt. Een paar jaar geleden verdwenen deze afvalstromen in het putje, nu creëer je een waardevolle opbrengst en maak je van een kostcenter een profitcenter.”



Gerard Meiborg
Directeur landbouwbedrijf Farm Frites Polen

Evenveel frietjes, maar met minder water

Waterschaarste is op veel plekken in de wereld een toenemend probleem en moedigt onder andere producenten van agrarische producten aan tot een zoektocht naar water- en energiebesparende maatregelen. Beregening van landbouwareaal is immers cruciaal voor de voedselproductie.
Gerhard Meiborg ondervindt dat aan den lijve. Hij staat aan het hoofd van een boerderij van aardappelproducent Farm Frites in het noorden van Polen. Daar worden op vijfentwintighonderd hectare bouwgrond jaarlijks veertigduizend ton aardappelen verbouwd. Die zijn bestemd voor de frietjes van McDonald’s. Gerhard Meiborg over zijn nieuwe ideeën voor efficiënter watergebruik: “We hebben in verschillende jaren erg droge periodes gehad, ook al zitten we niet ver van zee. Veel zon en hoge temperaturen, daar hebben aardappelen onder te lijden. Om toch de beste kwaliteit aardappels te krijgen, moet je  beregenen.”
Dat gebeurt in Polen onder meer met zogenoemde pivots en haspels, waarbij water vanuit de lucht op het gewas valt. Dit wordt gecombineerd met sensors in de grond, zodat kan worden gemeten of het water voldoende ver de grond in trekt. Want teveel water is ook niet goed, zegt Meiborg. “Als de knollen 24 uur onder water staan, verrotten ze. Dus mocht het gaan regenen, dan stellen we het sproeien nog even uit. Het is een flinke infrastructuur met 32 kilometer waterpijpen die bovengronds vanuit de bassins naar de akkers lopen.”

Druppelirrigatie

Het probleem met deze manier van beregenen, is echter dat door het sproeien water verloren gaat door verdamping onder invloed van zon en wind, zegt Meiborg. “Het verlies loopt al gauw op tot zo’n twintig procent van het gebruikte water.” Dus probeert Meiborg momenteel een nieuw systeem van druppelirrigatie uit. Hierbij wordt een hoofdslang aangelegd, waaraan druppelslangen zijn gekoppeld.  “De slangen met ‘druppelaars’ liggen tussen de aardappelruggen en geven water af. In het begin verschijnen op de droge grond kringen, maar na verloop van tijd wordt de grond egaal vochtig. Omdat de slangen op of soms zelfs in de grond liggen, heb je geen last van wind en dus veel minder verdamping. Deze systemen werken bovendien met minder waterdruk en dat bespaart weer veel energie.”
“Omdat de slangen voor de oogst moeten worden opgerold en in het voorjaar weer uitgelegd, vergt deze methode wel wat meer tijd. Voor kleinere oppervlakten werkt het prima, we moeten zien hoe het gaat op grotere schaal.”



Roelof Kruize
Directeur Waternet

Grondstoffen uit afvalwater halen, dat is de uitdaging

Ons drinkwater wordt steeds beter, ons afvalwater steeds schoner. Schaarste aan schoon drinkwater, kennen we in Nederland, vergeleken met een heleboel andere landen, eigenlijk niet. Toch staan de bedrijven die zich bezighouden met water voortdurend voor nieuwe uitdagingen. Een van die bedrijven, Waternet, kent die als geen ander.
Waternet is een watercyclusbedrijf dat zich, in opdracht van de gemeente Amsterdam en Waterschap Amstel Gooi en Vecht bezighoudt met de productie van schoon drinkwater, het reinigen van afvalwater, maar ook dijkbeheer, vaarwegbeheer en grondwaterzorg.
Volgens directeur Roelof Kruize, kun je van schaarste aan schoon drinkwater in Nederland niet spreken. “Wij maken drinkwater uit grondwater en oppervlaktewater en dat is in Nederland ruim voldoende voorhanden. Het is belangrijk dat we met beperkte middelen toch steeds goed drinkwater kunnen blijven maken. Maar dat staat wel onder druk, omdat steeds meer vreemde middelen in het water komen, zoals medicijnresten, pesticiden en bijvoorbeeld drugsresten. We moeten steeds nieuwe technieken inzetten om goed drinkwater te kunnen produceren. Dat is wel een uitdaging.”

Grondstoffen

Een andere uitdaging, maar van een heel andere orde, is de mogelijkheid om waardevolle grondstoffen uit het afvalwater te halen. Kruize: “Een aantal grondstoffen wordt steeds schaarser. Het gaat dan om fosfaten, die bijvoorbeeld worden gebruikt om voedsel te produceren, maar ook stikstof en cellulose zijn bruikbare stoffen. Wat wij nu doen is die fosfaten, stikstof en cellulose terugwinnen uit het afvalwater. Het betekent dat we nu anders tegen afvalwater aankijken: vroeger noemden wij dat afvalwater vuil, nu zien we het als een bron van waardevolle en nuttige grondstoffen. Het terugwinnen van die schaarse stoffen maakt het bovendien financieel interessant. Een ander voordeel is dat hoe meer je uit het water kunt halen, hoe schoner het effluent wordt. Dat afvalwater wordt vervolgens geloosd op het oppervlaktewater, zoals rivieren. Reden waarom de laatste jaren die rivieren, maar ook de grachten in Amsterdam is steeds schoner zijn geworden. Daar kun je tegenwoordig gewoon in zwemmen.”
Behalve grondstoffen wordt water ook gebruikt om er energie uit te halen. “We zijn momenteel bezig met een experiment met de bloedbank in Amsterdam. Die heeft kou nodig om het bloed koel te kunnen bewaren. In de wintermaanden is ons drinkwater natuurlijk koud en die kou gebruiken we voor de opslag van het bloed.”

Amsterdam International Water Week

Geïnteresseerd geraakt door de artikelen? Ga dan naar de Amsterdam International Water Week, waar deze heren als spreker terug te vinden zijn. Het event vindt plaats van 2 – 6 november.

Wilt u meer informatie over dit event? Klik dan hier.